Search Results

Waar de Koningstraat de Broerenstraat ontmoet staat dat enorme gebouw met die rare bruine balken en een massa glas. De menselijke maat ontbreekt volkomen. Op die plek zat ooit de bibliotheek, maar van 1878 tot 1969 stond daar de "Groote Sociëteit". Een gebouw in de Franse Renaissancestijl. Beetje pompeus, maar een stuk karaktervoller dan wat er nu staat, m.i. Aan de Eusebiusbuitensingel stond een woonhuis in die stijl.

Architect Paul Mebes gaf in 1908 twee boeken uit met voorbeelden van “goede architectuur”. De ontwikkelingen gingen alle kanten uit, vreesde hij. Zelfs Berlage kon er niet mee door. Hij keek rond in Europa en selecteerde gebouwen, die elegantie en waardigheid uitstraalden. Kort gezegd: vooral Neo-Classicisme en Barok/Rococo konden ermee door. Zeg maar: Louis XVI. Op basis daarvan kwamen er monumentale paleisachtige panden met ornamenten als pilaren, pilasters, guirlandes, ovale ramen met omlijsting, loggia’s, gewelfde daken, die mij een beetje aan Tiroler hoedjes doen denken. Het paste goed bij de toenemende vraag naar representatieve bedrijfspanden, warenhuizen en luxe woningen. Op de foto’s drie panden aan de Velperweg, een op het Grote Oord, een op het Land van de Markt en een aan de Utrechtseweg. Daar zit nu restaurant Bløf. Gebouwd voor de geneesheer directeur van het Diaconessenziekenhuis. Wat opvalt aan de Velperweg: de panden zijn aan 4 zijden de moeite waard. Geen “gevel-architectuur” met alleen een indrukwekkende facade aan straatzijde en een onversierde achterzijde dit keer! Het fenomenale pand van V&D aan het Velperplein (1931-1945) kon je ook tot deze stijl rekenen. Zie ook: Ster op Pad over Um 1800: https://www.youtube.com/watch?v=wnhEnNNX2kA

Sacré Coeur: Nog een viertal mooie foto's van fotograaf JosPé. Linksboven een gezelschap dat wacht op Koningin Juliana in 1950. Zij zal de Gemeentesecretarie bezoeken, die daar tijdelijk zat. De andere foto's zijn uit 1966. Als je inzoomt op de foto rechtsboven zie je de ingang, die mij doet denken aan ons Museum Arnhem. Was dit enorme gebouw geen toplocatie geweest voor ons Museum? Plannen voor kunstencluster "ArtA" zijn 11 jaar geleden gecanceld en de voormalige Buitensociëteit is vervolgens verrijkt met een over de stuwwal uitgeschoven "doos". Misschien toch een beetje ver uit het centrum, denk je vervolgens. Maar stel je voor wat een geweldige beeldentuin dat park had kunnen worden. Het gebouw is in 1974 gesloopt. Moord op een monument. De architect was J.B. Ouëndag. De stijl Neo-Classicisme/Eclecticisme. Of architecten flexibel in hun stijl kunnen zijn? Jazeker!, ook het pand van Albert Heyn aan de Velperbuitensingel is door deze architect ontworpen!

Romantiseren is het omgekeerde van rationaliseren. Bij de aanblik van die oude foto's van de "Planten- en Vogeltuin" aan de Velperweg komt de behoefte in me op om in dat enorme gebouw eens een middag rond te dwalen in 1900 en de tropische vogels en planten bekijken uit Indië. Daarna een mooi concert, een glas wijn, een voedzame maaltijd en een bed in het hotel. De volgende ochtend wandelen in het park. Dat park is nu mooier dan toen, want de bomen zijn groot. Het was een van die beeldbepalende panden, die de grandeur van Arnhem uitstraalden. Had volgens mij best opgeknapt kunnen worden. Gelukkig hebben we Bronbeek nog......

Opgravingen prikkelen mijn nieuwsgierigheid. Over de opgravingen bij de schouwburg heeft de Gelderlander misschien al vol gestaan, maar die krant heb ik niet. Volgens mij kijken we naar de resten van het Agnietenklooster en een stuk stadsmuur. Van Geelkerken heeft het allemaal zo mooi getekend in de 16e eeuw. Ondanks mijn fietshelm mocht ik helaas niet verder het terrein op........

In de 18e eeuw kwam Adriana van Bayen als weesmeisje van 19 terug uit de koloniën met een grote zak geld. Ze kocht de Hartgersberg en liet stadsarchitect Viervant voor niet al teveel geld een mooie villa ontwerpen op de top van de berg. Het betrof toen alleen het centrale gedeelte. De uitbreidingen zijn van later. Onder de bijgebouwen was een oranjerie, maar die is ooit afgebrand. Na de vele bestemmingen zit er nu al enige tijd restaurant "Stadsvilla Sonsbeek". In de grote zaal rechts van de ingang bevindt zich een uniek beschilderd houten plafond uit de 15e eeuw. Afkomstig uit een afgebroken huis aan de Oeverstraat.

Een kerk, die nog gewoon in gebruik is: De Syrisch-Katholieke kerk aan de Oude Velperweg. Doet denken aan een Vroeg-Christelijke Basiliek. Elementen van de Delftse School (o.a. Kerk op een kruispunt van belangrijke wegen) en de Bossche School aanwezig. Van de laatste is er de rust en de menselijke maat (Dom van der Laan).

Een paar jaar geleden liep ik die enorme St.Josefkerk aan de Kloosterstraat binnen. Ook een mooi stuk baksteen-Neogotiek. Stond toen leeg. De Jumbo zou er komen, was toen het verhaal. Nu zit er een padelcentrum. De geur van wierook is verdrongen door zweetlucht. De plechtige stilte doorbroken door gekets van ballen, geschreeuw en gepiep van schoenen op de vloer. Wat zou Onze Lieve Heer hier toch van denken?

Even iets heel anders: gisteren Natuurhistorisch museum en wetenschappelijk onderzoeksinstituut Naturalis in Leiden bezocht. Wat is dat een mooi instituut geworden. Neutelings Riedijk architecten (ja, die van "ons" Rozet!) hebben hier weer eens een heerlijk product neergezet. Een raster van gelamineerd eikenhout omhult het geheel. Je krijgt onmiddellijk associaties met organische vormen uit de natuur. Het enorme atrium verbindt oud en nieuw. De museale opstelling maakt een wandeling door de collectie tot een genot. Een paradijs voor kinderen, maar ook voor geïnteresseerde volwassenen.

Nog een hergebruikte kerk: De heilig Hart Kerk op de Bakenbergseweg. Gebouwd in 1927. De omgeving was toen nog vrij leeg. Nu is het daar volgebouwd. Sterrenberg, Gulden Bodem, Hoogkamp. Mooi stuk baksteenmetselwerk met Romaanse, Gotische en Amsterdamse School-elementen. In 2013 aan de eredienst onttrokken en in 2019 ingericht als Medisch Centrum. De buurman zag de lege kerk en dacht dat dat wel een mooie bestemming was. Ook omkeerbaar ingericht met ruimtes, die lijken te zweven. Ook hier veel mooie details. Het Gulden Hart, heet het nu.

Walburgis is allang geen "Basilica Minor" meer. Anno 2025 kun je bij Sama Sama Indonesisch eten op de begane grond. In de twee torens heeft eigenaar De Rijk 6 thematische hotelkamers ingericht, zoals Kröller-Müller, Napoleon, Market Garden en De Stijl. Verrassend ingericht en gedecoreerd. Sonja v.d. Bij is de enthousiaste en energieke uitbater. In een monument mag je alleen aan de niet-monumentale achterzijde ramen maken. Zoals dat nu gebruikelijk is met forse koperen kozijnen om aan te geven dat dat een moderne ingreep is. Je slaapt onder de gewelven. De uitzichten zijn niet mals. En als je de hoogste kamer in de rechtertoren boekt, dan heb je er ook nog een terras met picknicktafel boven bij. Dan kun je onder het kaarten in vier richtingen over Arnhem kijken.

De heilige Walburga gaf haar naam aan de Walburgiskerk. Een kerk met een lange en merkwaardige geschiedenis. Er is ooit een koster vermoord, er is kruit in opgeslagen, een toren is gedeeltelijk ingestort na een vreemde verbouwing van een restauratie-architect, een Messerschmidt bommenwerper heeft een van de torens geraakt bij de operatie Market Garden. De linkertoren had ooit drie galmgaten, toen twee en nu weer drie. Pal achter de kerk liep de stadsmuur. Vlakbij was een "coerierspoortje". De Kohlmanhuisjes rond de kerk maken een verstilde processie-omgang, waar je je even aan de stadsdrukte kunt onttrekken.